دانشکده منابع طبیعی مجله منابع طبیعی ایران (منتشر نمی شود) 57 1 2004 06 21 A Comparsion of Forage Production of Summer Quarter Ranglands and Exploitation Performance by Migrant, Planned and Volunteerily Settled Groups of Nomads بررسی و مقایسه وضعیت تولید و بهره برداری ازمراتع ییلاقی بین عشایر کوچنده اسکان یافته خودجوش و هدایت شده در دشت بکان (فارس ) 25292 FA سید حمید حبیبیان علی اکبر مهرابی حسین ارزانی محسن شوکت فدایی Journal Article 1970 01 01 The most prevalent way of rangeland utilization in Iran is sheep and goat grazing. Rangeland utilization has been performed in 3 forms ; nomadic, seminomadic and rural type. Each form affects rangelands in a particular way.Increase in sheep-fanner population and decrease in Fanner's income on the one hand and the poor conditions of the rangelands on the other hand have caused severe disturbances to the balance among livestock, rangelands and the beneficiaries. This has caused a shortage of forage on the rangelands , therefore, through force of circumstances the sheep fanners have to use other sources of forage. In order to improve the situation , the government considered a plan to settle the nomads in some suitable areas as from 1993. This plan aimed at persuading the nomads to settle in a permanent ecosystem to have their life conditions improved. One of the sites selected by the government for this purpose is a summer quarter named Bakan Plain located on the north of the Fars Province. A group of nomads including 4 tribes was persuaded by government to settele in this area (Planned Settelement). Two other groups of nomads,the volunteer setteleres (Unplanned Settelement) including 2 tribes , and the migrants including 1 tribe used to live in this area from many years ago. This research which was commenced in 2001 and ended in 2003 aimed at studying forage production and exploitation as well as a comparison of the three mentioned groups as regards their effects on the rangeland. Using the previous studies, field visits, filling up quest ionaries , as well as interview with the nomads, the indices of production and exploitation of the rangeland were assessed. The obtained data were analayzed statistically using Excel and Spss softwares. The results showed that not only there is a significant difference in production and exploitation effects on rangeland for the 3 groups but also there is a significant difference among the tribes within each group. The results also showed that the condition of production and exploitation of the rangeland is better in the voluntreered setteler nomad ones than the other two groups; the migrants and the planned settlers. It seems this is due to decrease in number of livestock, supplementary feeding of the herds with crop remains as well as long duration of the volunteered settelment متداولترین شیوه استفاده از مراتع کشور بهره گیری از علوفه تولیدی مراتع برای دامها به خصوص گوسفند و بز می باشد که به وسیله دامداران عشایری و روستایی مورد استفاده قرار می گیرد شیوه های بهره برداری از مراتع برای چرای دام در قالب سه شیوه کوچندگی ،نیمه کوچندگی ،و روستایی شکل گرفته است هریک از این شیوه ها تاثیرات خاصی بر مراتع می گذارند با افزایش جمعیت دامدار و در مجموع دام کاهش سرانه سطح مراتع و در نتیجه کاهش درآمد آنها از یک طرف و ضعیف تر شدن وضعیت مراتع از طرف دیگر تعادل طبیعی بین دام و مرتع و انسان بهره بردار به هم خرده است در نتیجه این عدم توازن اکنون مراتع عشایری تکافوی نیاز غذایی دام کوچنده را در ییلاق و قشلاق نمی کند و دامداران ناگزیر از بهره برداری از سایر منابع علوفه ای از جمله علوفه دستی ، ته چر پس چر و سر چر در ایام نسبتاً زیادی از سال می باشندطرح ساماندهی عشایر و به تبع ان طرحهای هدایت شده اسکان عشایر از چندین سال پیش با هدف حذف کوچ و سکونت عشایر در یک زیست بوم ثابت و به منظور شرایط بهبود زیستی آنها در ابعاد اجتماعی اقتصادی بهداشتی و فرهنگی به مورد اجرا گذاشته شده است در دشت بکان هفت تشکل اجتماعی عشایر در قالب سه گروه عشایر اسکان یافته خودجوش ،عشایر اسکان یافته هدایت شده و عشایر کوچنده زندگی می کنند نظربه نقش و اهمیت مراتع ییلاقی درتامین علوفه دام های عشایر فوق این تحقیق طی دو سال 1380و1381 انجام گرفت تا وضعیت تولید و بهره برداری از مراتع ییلاقی در حوزه آبخیز دشت بکان به وسیله گروههای بهره بردار مورد بررسی و مقایسه قرار گیرد به همین منظور بااستفاده از مطالعات انجام شده قبلی و بررسی های صحرایی شاخص های مربوط به تولید و از طریق پرسشنامه و مصاحبه شاخص های مربوط به بهره برداری مورد ارزیابی قرار گرفت سپس اطلاعات به دست امده با استفاده از آزمون های تجزیه واریانس یکطرفه مقایسه میانگین دانکن معنی دار بودن همبستگی بودن بین شاخص ها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت نتایج تحقیق حاکی از ان است که نه تنها از نظر تولید و بهره برداری از مراتع بین سه گروه یاد شده و یا به عبارت دیگر بین هفت تشکل اجتماعی در دشت بکان تفاوت معنی داری وجود دارد بلکه بین تشکلهای اجتماعی مشترک در یک گروه عشایری هم این تفاوت وجود دارد بر اساس یافته های این تحقیق می توان ذکر کرد که در منطقه مورد بررسی وضعیت تولید و بهره برداری از مراتع در گروه عشایر اسکان یافته خود جوش به مراتب بهتر ازدو گروه عشایری اسکان یافته هدایت شده و کوچنده می باشد به نظر می رسد دلیل آن کاهش تراکم دام خانوار ، وابستگی تغذیه ای دام به تولیدات فرعی کشاورزی و مدت زمان اسکان در این گروه عشایری باشد . https://ijnr.ut.ac.ir/article_25292_7a626f2612936d8a6512e64dba6ce621.pdf